Teksten van anderen

Inhoudsopgave van de onderstaande pdf’s
1   Hybels over het beknopt uitleggen van het evangelie; Thielicke over ‘Amen, Ik zeg u’
2   McDowell over Jezus’ goddelijkheid; Van Veluw, De hemelvaart onvoorstelbaar heilsfeit?
3   Seamands, Christus’ meevoelen met ons; Venema, Christus’ terugkeer; Hendriks, God zien
4   Sieds de Jong en Klaas v. der Geest over de kinderdoop; Blei, De kinderdoop als mogelijkheid
5   Siertsema over taal en wereldbeeld, incl. over vertalen van de Bijbel
6   Leih en Schaeffer over hun chr. kijk op de geschiedenis; de Weber-these over het calvinisme
7   Over Godsverduistering; Wim Dekker over het gesprek met de agnostische tijdgenoot
8   Documentatie over schepping-evolutie; Veefkind: Oudvaders; dieren van voor de zondvloed
9   Duitse auteurs over het preken aan de hand van trefwoorden
10 Hesp over de Schaepmann-oefening en over pauzeren; Bolkestein en Thomas over de preek
11 Bartholomäus over de preek als talige communicatie; Hoekzema, Doelstelllingen v. de preek
12 Hans van der Geest, Du hast mich angesprochen (selectie); Henau e.a., Aspecten v. de preek
13 Overduin, Geestelijke volwassenheid; Smulders, Parentificatie: het zorgende kind
14 Romano Guardini: zelfinkeer; jezelf aanvaarden; vrijheid i.v.m. persoonlijkheid en werk
15 Grün: angst, verlangen, volwassen geloven, eigenwaarde, levenskunst, geesteshoudingen
16 Cloud+Townsend, Verantw.heid nemen, met mislukkingen omgaan; Segal, Emot.intelligentie
17 Rubin over de vele kanten van het zelf; Dowrick over het zelf, de ander, intimiteit
18 Hoek-V. Kooten, Als getrouwde verliefd; Vos, Geen romantische overwaardering vh huwelijk
19 GKV-synodes over echtscheiding-hertrouwen; Bodisco Massink, Past. begeleiding echtparen
20 Mw.Bremmer, Vd.Schee, Loonstra, V.Houwelingen + GKV-synodes over de vrouw in het ambt
21 Douma, Batchelor e.a., Meditatie; V.Bruggen, Pers.relatie met God? Kamsteeg+Luiten, Dorst
22 Tips om gezond te blijven; Bergsma, Bosveld, Diekstra, Hoogland, Fijen e.a. over levenkunst
23 Onderwijs over de vorming in deugden; Hybels over christelijke karaktereigenschappen
24 Jacobs, Derckx, Hermus, Wallman e.a. over vereenvoudiging, opruimen, rust, aandacht
25 Een uitgebreide en een korte handreiking over focussen
26 Een minicursus focussen + Egbert Monsuur, Oefeningen en artikelen
27 Monsuur, Gendlin, Weiser Cornel en Aaffien de Vries over focussen
28 Hartcoherentie – leven vanuit je hart
29 Flach over depressiviteit; Forward: zestien thema’s over ouders en kinderen
30 De pastorale cursus ‘Op weg naar herstel’; wat je van therapie/supervisie kunt leren
31 Over omstreden herinneringen; Appelo, Glas e.a. over het placebo-effect
32 Sieds de Jong en T. Kruijne, Overdracht in de past.relatie; Andriessen, Wonde en schaduw
33 Zijlstra over barrières in de communicatie; Van Dok-Mak over afweermechanismen
34 Ofman, Kernkwadranten; Kolb, Leerstijlen; Belbin, Teamrollen
35 Ury, Onderhandelen met lastige mensen; V. Emst, Professionele of ambt.-politieke cultuur
36 Documentatie over Revius
37 Documentatie over Ernst Wiechert en Luise Rinser
38 Groningse preek over ‘Jantje zag eens pruimen hangen’

1
Hoe kun je iemand heel in het kort het evangelie uitleggen? Hybels geeft daarvan een mooi voorbeeld aan de hand van een illustratie.
Zie: Het evangelie beknopt uitleggen
Thielicke legt de betekenis ervan uit dat Jezus zijn woorden verschillende keren begint met ‘Amen’. Daaruit blijkt dat Hij online is met zijn Vader.
Zie: Amen, ik zeg u

2
Over Christus raken we nooit uitgedacht.
McDowell onderbouwt vanuit het Nieuwe Testament de goddelijkheid van Jezus.
Zie: Jezus is God
Veel mensen hebben grote moeite met de lichamelijke hemelvaart van Christus. Van Veluw legt uit waarom dit voorstelbaar is door meerdimensionaal over de hemel te denken.
Zie: De hemelvaart onvoorstelbaar?

3
Seamands vertelt dat Christus ons leven heeft gedeeld en hierdoor kan meevoelen met ons.
Zie: Christus kan meevoelen
Venema verdiept zich in de terugkeer van Christus.
Zie: Christus’ wederkomst
Paulus zegt dat God in een ontoegankelijk licht woont en dat geen mens Hem kan zien. Tegelijk wordt ons beloofd dat we in de toekomst God met eigen ogen zullen zien. Hoe zit dat? Hendriks heeft daar een mooi artikel over geschreven.
Zie: Zullen we God zien?

4
Zo lang de kerk bestaat worden baby’s gedoopt. Dat heeft er alles mee te maken hoe binnen de kerk wordt aangekeken tegen Gods handelen in het Oude en Nieuwe Testament. Sieds de Jong heeft daar al jaren geleden een grondig verhaal over geschreven.
Zie: Legitimatie kinderdoop
Verhelderend vind ik ook een artikel van Klaas van der Geest, waaraan ik een bijlage heb toegevoegd over het dopen van iemand ‘met zijn huis’
Zie: Kinderdoop als gezinsdoop
Blei wil de kinderdoop alleen typeren als een legitieme mógelijkheid en bepleit dan ook om het presenteren van kinderen in te voeren als een gelijkwaardige ritueel, zodat ouders kunnen kiezen.
Zie: Kinderdoop als mogelijkheid

5
Hoe moet je de Bijbel vertalen? Velen kiezen voor concordant (woord-voor-woord)  vertalen, vanuit de gedachte dat het vernederlandsen van de Bijbel een eigen aanpak vereist, denk aan de zgn. Amsterdamse School en de Naardense Bijbel. Al in 1968 heeft de taalkundige Siertsema zich tegen deze aanpak gekeerd. Omdat ze mij overtuigd heeft, geef ik haar artikel graag door.
Zie: Taal en wereldbeeld

6
Je hoort er tegenwoordig minder over, maar volgens mij blijft een belangrijk onderwerp hoe je als christen naar de geschiedenis kijkt. De geschiedenisdocenten Leih en Schaeffer hebben daar allebei diepgaand over geschreven.
Zie: Leih  en  Schaeffer
Nog altijd wordt de Weber-these uitgedragen dat er een oorzakelijk verband bestaat tussen het calvinisme en het kapitalisme. Nijkamp en Van Doornik geven hiervan een kritische analyse.
Zie: De Weber-these

7
Vanaf het einde van de jaren tachtig werd de godsdienstige situatie in Nederland getypeerd als Godsverduistering. Deze typering kwam van Berkhof, maar werd door anderen overgenomen. Al is sindsdien veel veranderd, toch is het leerzaam van artikelen uit die tijd kennis te nemen.
Zie: Berkhof en G.Dekker over Godsverduistering
In reactie hierop is de toenmalige Ned.Hervormde Kerk met een nota gekomen. Ook die bevat veel tijdgebondens maar blijft waardevol om er kennis van te nemen.
Zie: Kerk-zijn ttv Godsverduistering
Een deelonderwerp is dat voor veel mensen de relevantie van het geloof een groot probleem is; de vraag is hoe je zulke mensen met het evangelie kunt bereiken. Daarover gaat het (uitverkochte) proefschrift van Wim Dekker: “Afwezigheid van God”. In het slothoofdstuk komt hij in confrontatie met anderen met z’n eigen diepgravende benadering.
Zie: Het gesprek met de agnostische tijdgenoot

8
Steeds meer christenen zijn van oordeel dat God alles via evolutie geschapen heeft. Volgens hen kun je er niet onderuit te accepteren dat de wetenschap overweldigend bewijs heeft voor evolutie. Het hindert mij dat christenen zich zo vergaand uitleveren aan wat volgens mij een menging is van feiten, interpretaties en speculaties. Genesis 1-2 lezend weet ook ik niet hóe God al sprekend alles geschapen heeft. Maar het wil er bij mij niet in dat evolutie als hét verklaringsmodel gehanteerd moet worden. Daarbij zijn te veel kanttekeningen te plaatsen.
Zie: De zaak-evolutie
Via de site van De Oude Wereld stuitte ik op een compleet leerboek over dit onderwerp.
Zie: Evolutie, het nieuwe hoofdstuk
Om zicht te krijgen op de hoofdlijn van het debat schepping of evolutie zijn voor mij de artikelen richtinggevend die Wiegers geschreven heeft over: bijbelteksten en natuurwetenschappelijke gegevens (uit geologie, biologie en astronomie) over het begin van alles.
Zie: Over de wording van de wereld
Zie voor de rode draad in het denken van Wiegers: Schepping of oerknal
Wie meer wil weten over aardlagen en fossielen kan terecht bij een brochure van dezelfde Wiegers, die ook vertelt hoe in de loop van de geschiedenis over dit onderwerp geschreven is.
Zie: De geologische tijdschaal
Tim Keller is een voorbeeld van een christen die accepteert dat God het menselijk leven gevormd heeft door evolutie. Maar hij wijst nadrukkelijk evolutie af als een verklaring voor alle aspecten van ons mens-zijn. Volgens hem kan geloof aan evolutie dan ook samengaan met geloof aan een historische zondeval en een letterlijke Adam en Eva. Hij laat in het midden of Adam en Eva hun bijzondere positie dank zij (door God geleide) evolutie hebben verkregen (wat volgens mij tot onbewijsbare speculaties leidt) of door een aparte scheppingsdaad van God.
Zie: Keller, Schepping en evolutie
De exegeet G. van den Brink is juist kritisch over het evolutiedenken.
Zie zijn artikel over: Christus, schepping en herschepping
Zo’n halve eeuw geleden heeft Koos Veefkind artikelen geschreven over de oudvaders met hun getallen in Gen.5 en 11 en over dieren van voor de zondvloed. Ik weet niet hoe hij hier later over dacht, maar ik vind z’n artikelen nog altijd de moeite waard om er kennis van te nemen.
Zie: Oudvaders en Dieren

9
Voor alle predikanten is de zondagse prediking essentieel voor hun werk. Sinds plm. 1983 heb ik het mezelf aangeleerd om m’n preken niet meer uit te schrijven maar te werken met een uitgebreid systeem van trefwoorden. Daarbij ben ik erg gestimuleerd door twee Duitse auteurs.
Zie: Altmann, Die Predigt als Kontakgeschehen
en: Rothermundt, Predigt als freie Rede
Overtuigend en praktisch vind ik ook: Zerfaß, Die Predigt als freie Rede
Misschien is het wel aardig te weten hoe zo’n preek in trefwoorden eruit ziet.
Zie: Preek in trefwoorden

10
Mogelijk aarzelen predikers om deze stap te zetten omdat ze bang zijn dat ze een te bescheiden actieve woordenschat hebben en dat ze daardoor te weinig gevarieerd zullen praten. Daarvoor geeft Hesp in zijn sprekershandboek een aardige oefening (waaraan ik overigens een paragraaf van hem toevoeg over de lastige kunst van het pauzeren).
Zie: Schaepman-oefening
Bolkestein en Thomas snijden de noodzaak aan dat de preek relevant is, dus binnen het referentiekader van de hoorder komt, waarvoor overigens pastoraat nodig is; verder bepleiten ze redundantie, waardoor de dingen breder gezegd worden dan eigenlijk nodig is; ten slotte staan ze stil bij de integratie van uitleg en toepassing en het werken met groepen.
Zie: Over preken gesproken

11
Als kerkgangers ontevreden over een preek zijn, krijgt de predikant meestal de schuld. Dat kan terecht zijn, maar niet per definitie. Het is namelijk goed te weten dat de preek een ingewikkeld communicatieproces is waarbij vele factoren belemmerend kunnen werken. Dat kan milder maken tegenover de predikant.
Zie: Bartholomäus, Preek als talige communicatie
Om de hele mens in beeld te krijgen bij het preken is het nodig dat in een preek recht gedaan wordt aan het onderwijzende, vormende en agogische aspect. M.E. Hoekzema heeft daar een instructief verhaal over geschreven, waarvan ik hier een deel doorgeef.
Zie: Doelstellingen van de preek

12
In het nieuwste handboek voor de prediking – ‘Horen naar de stem van God. Theologie en methode van de preek’, Zoetermeer 2013) noemt emeritus-hoogleraar Kees de Ruijter nog altijd met ere het boek van Hans van der Geest over de wisselwerking tussen prediker en hoorder: ‘Du hast mich angesprochen. Die Wirkung von Gottesdienst und Predigt’, Zürich 1978. Belangrijke kernen daaruit heb ik gedigitaliseerd.
Zie: Du hast mich angesprochen
Interessant is ook wat Henau schrijft over selectieve waarneming van de hoorder, het vervreemdingseffect en het verhaal in de preek; Heitink en Roukema-Koning vragen zich af wanneer preken deprimerend werken.
Zie: Aspecten van de preek

13
In 1967 publiceerde Overduin een boek onder de titel ‘Worden als een man’ over de geestelijke volwassenheid van de christen, ook in vergelijking met psychische volwassenheid. Ik heb met uitgebreide citaten een samenvatting gemaakt.
Zie: Geestelijke volwassenheid
Psychische volwassenwording is vaak een lastig groeiproces. Dat blijkt uit het fenomeen parentificatie, namelijk dat ouders hun kind er soms toe brengen ouderlijke zorgtaken over te nemen. Smulders heeft daar een verhelderend verhaal over geschreven.
Zie: Parentificatie – zorgend kind

14
Bij geestelijke volwassenheid hoort onder meer dat je op een goede manier met jezelf omgaat:
Zo schrijft Romano Guardini over zelfinkeer en daarnaast over zelfaanvaarding.
Zie: Oefening van de zelfinkeer  en  Jezelf aanvaarden
In een aparte bundel over vrijheid, genade en lot schrijft Guardini over onze vrijheid in verband met onze persoonlijkheid en ons werk. Ik heb daaruit een aantal passages gedigitaliseerd.
Zie: Vrijheid

15
De benedictijnse monnik Anselm Grün mag dan een veelschrijver zijn, z’n meestal therapeutisch-gekleurde boeken zijn de moeite van het lezen meer dan waard. Zo heeft hij heel bruikbare aanwijzingen gegeven voor het omgaan met angst, die trouwens ook goed-toepasbaar zijn voor het omgaan met andere lastige emoties, zie: Omgaan met angst
Mij raakt ook wat wat Grün schrijft over ons ervaren van God, zie: Ons verlangen en God
Andere belangrijke thema’s: Naar volwassen geloven  en  Gevoel van eigenwaarde
En nu ik toch reclame maak, dan ook maar deze citaten van Grün, zie: Boek van levenskunst
Ten slotte achttien beschouwingen over deugden, zie: Achttien geesteshoudingen

16
Cloud en Townsend staan stil bij het nemen van verantwoordelijkheid en het omgaan met mislukkingen.
Zie: Verantwoordelijkheid-mislukkingen
Veel mensen hebben er moeite mee om bij hun gevoel te komen of hun gevoel te begrijpen; ze leven vooral vanuit hun hoofd. Segal met haar oefeningen kan hierbij helpen, ook om vanuit de eigen gevoelens te groeien in empathie.
Zie: Emotionele intelligentie

17
Leven in relatie met zichzelf en met de ander is lang niet altijd makkelijk. Hierna volgen enkele samenvattingen met een meer psychologische benadering:
Rubin gaat in haar boek uitgebreid in op het zelf.
Zie: De vele kanten van het zelf
Dowrick schrijft vooral over het zelf in relatie tot de ander.
Zie: Het zelf, de ander, intimiteit

18
Hoek-Van Kooten staat stil bij de mogelijkheid dat je als getrouwde verliefd bent op een derde.
Zie: Als getrouwde verliefd
Vos beschrijft hoe een romantische kijk op en overwaardering van het huwelijk echtscheiding bevorderen en leiden tot een negatieve waardering van het ongetrouwd-zijn.
Zie: Geen overwaardering vh huwelijk

19
Vanaf 1993 hebben de generale synodes (de landelijke vergaderingen) van de GKV geworsteld met het thema huwelijk, echtscheiding en hertrouwen. Daarbij hadden ze te maken met:
– de opdracht om als gehuwden trouw te blijven aan elkaar en de afgelegde beloften, en:
– de realiteit dat deze blijvende trouw gehuwden door hun onmacht en/of onwil vaak niet lukt.
In 2000 heb ik in het Nederlands Dagblad aan de discussie een beperkte bijdrage gegeven.
Zie: Echtscheiding
De synode van Zuidhorn 2002 kwam met een nieuwe visie, waarin kerkelijke bevestiging van een tweede huwelijk werd afgewezen. Daarbij werd de doorwrochte studie aanvaard die ten behoeve van deze synode was geschreven.
Voor een samenvatting van die studie, zie: Echtscheiding+hertrouwen I
De synode van Amersfoort-Centrum 2005 nam soortgelijke besluiten en stelde richtlijnen op.
Voor de besluiten van deze synode en verder materiaal, zie: Huwelijk+echtscheiding
De synode van Zwolle-Zuid bracht meer balans tussen opdracht en realiteit en bepleitte een tweede huwelijk juist wel kerkelijk te bevestigen. Zie: Echtscheiding+hertrouwen II
Nu ook binnen de kerken het aantal echtscheidingen toeneemt is het extra zaak dat getrouwden, zeker die met relatieproblemen, goede pastorale begeleiding krijgen. Bosdisco Masasink heeft hier deskundig over geschreven.
Zie: Begeleiding echtparen

20
Jarenlang is er binnen de GKV gediscussieerd over de vrouw in het kerkelijk ambt (zie mijn bijdrage in Handreikingen, no.12). Belangrijk vind ik de bijdragen die in 2013-2014 over dit onderwerp zijn geschreven door de toen nog gereformeerd-vrijgemaakte Wim van der Schee en de christelijk-gereformeerde Bert Loonstra.
Zie: Vrouwelijke ambtsdragers in de GKV
Sindsdien is het gesprek verder gegaan. Zo zijn voor de GKV-synode van 2017 innoverende rapporten geschreven, eerst een pleidooi om oog te hebben voor elkaars pijnpunten in de discussie en daarna een pleidooi om alle ambten voor vrouwen open te stellen.
Zie: Pijnpunten  en  Pleidooi
De synode is hierin meegegaan zodat ook binnen de GKV vrouwen voortaan kunnen gaan fungeren als diaken, ouderling en predikant.
Zie: Brief + besluiten
Erkend moet worden dat dit synodebesluit een breuk is met het GKV-verleden. Daarom is het begrijpelijk dat veel kerkleden bezwaren hebben tegen dit besluit of in elk geval tegen de argumentatie daarvoor. In reactie hierop hebben drie docenten uit Kampen een verhaal geschreven over 1 Korintiërs 14:34-35 en 1 Timoteüs 2:11-14, de zgn. zwijgteksten.
Zie: Paulus’ zwijgteksten
Overigens is het genoemde synodebesluit helemaal niet innoverend zoals kan blijken uit een artikel van een bekend GKV-lid uit 1983, mw. Bremmer-Lindeboom.
Zie: Man en vrouw in bijbels perspectief

21
Veel mensen houden zich bezig met mediteren. Er zijn talloze methoden. Ik noem hier drie:
Meditatief omgaan met de Bijbel, zie: Douma, Meditatie
Meditatief en focussend bidden tot God, zie: McLaren, Twaalf woorden
Meditatief aandacht geven aan de eigen leefwereld, zie: Batchelor, Geleide meditaties
Biddend en mediterend is het belangrijk ons te realiseren dat er tussen God en ons nooit sprake kan zijn van een evenwaardige relatie.
Zie J. van Bruggen hierover: Persoonlijke relatie met God
Kamsteeg en Luiten beschrijven beknopt maar overtuigend hoe je zonder God onverzadigbaar blijft.
Zie: Dorst naar God

22
Op gezondheidssites staan veel aanwijzingen om gezond en fit te blijven. Twee reeksen van tips vol praktische wijsheid heb ik in één bestand geplaatst.
Zie: Tweemaal tien tips om gezond te blijven
Een verwant onderwerp is: levenskunst. Ad Bergsma schreef daarover 14 lessen.
Zie: Levenskunst(jes)
Karin Bosveld heeft over dit thema vele columns geschreven.
Zie: Bosveld, Over levenskunst en levensgeluk
Ook René Diekstra heeft zich hierop bezonnen. Ik heb enkele fragmenten gedigitaliseerd als een voorproef van de rest van zijn boek.
Zie: Wegwijzers-Levenskunst
Jan Hoogland schreef hier eveneens over: in 2010 verscheen ‘Prediker voor managers’ en in 2015 ‘Levenskunst voor iedereen’ (beide boeken met een co-auteur). Eerder gaf hij in artikelen al aandacht aan dit thema.
Zie: Over levenskunst
Heel inspirerend is de wijsheid die Leo Feijen gepuurd heeft uit z’n gesprekken met kloosterlingen.
Zie: Tien leefregels en Tien wegen
In bovenstaande bijdragen komt telkens naar voren dat het een essentiële taak in ons leven is dat we leren om te gaan met gebrokenheid. Daarom ben ik getroffen door de manier waarop Jean-Jacques Suurmond en Henk de Jong hierover schrijven.
Zie: Omgaan met gebrokenheid
Waardevol is ten slotte wat Frits de Lange voor senioren over dit thema schrijft.
Zie: Levenskunst voor ouderen

23
In het kader van de bezinning op levenskunst is er ook belangstelling voor deugdethiek. Zo heeft het lectoraat vormend onderwijs van de gereformeerde hogeschool Viaa in Zwolle handreikingen geschreven voor het onderwijs over de vorming in deugden. Uit het boek ‘Dat doet deugd’ heb ik een en ander gedigitaliseerd.
Zie: Deugden
Hierbij past wat Bill Hybels geschreven heeft over acht karaktereigenschappen van christenen.
Zie: Karaktereigenschappen

24
Wie zich aangesproken voelt door thema’s als vereenvoudiging, opruimen, rust, aandacht, mindfulness, loslaten e.d. kan zich laten stimuleren door wat ik van de vroegere site Simplifylife’ in twee documenten heb gezet.
Zie: SimplifyLife-site en SimplifyLife-nieuwsbrieven
Wat vaak wordt aangesneden is of je je spullen op orde hebt, vanuit de stelling: ‘Opgeruimd huis, opgeruimd hoofd.’ Wie zich daarmee wil bezighouden kan terecht bij de boeken van de opruimgoeroe Els Jacobs.
Zie voor een korte samenvatting van haar ideeën: Excuses en redenen om te bewaren
Stimulerend zijn ook de sites van Nederlandse minimalisten als Jelle Derckx en Jelle Hermus. Een aantal artikelen van hun site heb ik in twee documenten bij elkaar geplaatst.
Zie: Derckx en Hermus
James Wallman vindt het minimalisme een te mager antwoord op het materialisme. In zijn boek ‘Ontspullen. Meer leven met minder’ pleit hij voor het experiëntalisme, waarbij spullen niet taboe zijn maar de nadruk ligt op het hebben van ervaringen. Wie de smaak van dit boek te pakken wil krijgen kan terecht bij enkele fragmenten die ik uit dit boek op A4 heb gezet.
Zie: Wallman

25
Omgaan met heftige gevoelens is vaak lastig, met als uitersten: je wordt overspoeld door je gevoelens van verdriet, somberheid, angst e.d. zodat die jou overheersen óf je negeert je gevoelens met als gevolg dat ze op de achtergrond gaan zieken. Focussen kan helpen om recht te doen aan je gevoelens zonder erdoor meegesleept te worden.
Voor een uitgebreide handreiking, zie: Focusproces in zes stappen
Voor een korte handreiking, zie: Focusproces in vier stappen

26
Egbert Monsuur van Integro in Hardenberg heeft een hele basale cursus focussen van Ann Weiser Cornell vertaald, met als titel: “Word groter dan wat je klein houdt”. Deze cursus is verdeeld over vijf dagen en mag gratis verspreid worden. Zie de versie uit 2017:
Minicursus focussen – Dag 1
Minicursus focussen – Dag 2
Minicursus focussen – Dag 3
Minicursus focussen – Dag 4
Minicursus focussen – Dag 5

Egbert Monsuur heeft nog meer vertaalde oefeningen van Weiser Cornell op internet staan, zie: Monsuur, Oefeningen
Boeiend zijn ook z’n artikelen, zie: Over focussen  en  Over stress

27
Van de grondleggers van focussen, Gendlin en Weiser Cornell, staan op internet diverse artikelen, zie: Gendlin en Weiser Cornell over focussen
Van Weiser Cornell vond ik op internet zelfs hoofdstuk I van haar boek ‘De kracht van focussen’, een voorproefje dat naar meer smaakt, zie: Weiser Cornell, Wat is focussen
Over het verschil tussen focussen en mindfulness heeft Aaffien de Vries verhelderend geschreven, zie: Focussen en Mindfulness
Leerzaam is ten slotte wat zij op haar blog heeft geschreven, zie: Aspecten van focussen

28
Als extra een reeks artikelen over hartcoherentie; daarbij gaat het erom dat hart en hersens op elkaar afgestemd worden, met positieve gevolgen voor het lichamelijk functioneren.
Zie: Hartcoherentie-leven vanuit je hart

29
Depressiviteit is vaak een reactie op een, positieve of negatieve, verandering in je leven en tegelijk een oproep te werken aan je groei. De visie van Flach kan daarbij helpen.
Zie: Verborgen kracht van depressie
Ouders geven hun kinderen meestal veel mee, maar helaas doen ze hun kinderen geregeld ook van alles aan. Hoe moeten volwassen-geworden kinderen met die negatieve erfenis omgaan? Toen ik jaren geleden las wat Susan Forward daarover schreef, ben ik daardoor erg geraakt. Ik heb toen een selectie uit haar boek samengesteld aan de hand van zestien thema’s. Dit document herlezend en corrigerend ontdekte ik dat ik Forwards benadering nog altijd trefzeker vind. Misschien kunnen anderen er ook wat mee.
Zie: Forward, Zestien thema’s

30
In Groningen is een pastorale cursus ontwikkeld, bedoeld om mensen met behulp van de Bijbel te helpen geestelijke hindernissen in hun functioneren als christen onder ogen te zien en op te ruimen. Deze cursus is verkrijgbaar bij het Praktijkcentrum in Zwolle. Bij dezen de cursus in een oude opmaak.
Zie: Op weg naar herstel
Enkele jaren heb ik therapie gevolgd die soms samenging met supervisie. Daarbij heb ik veel meegekregen wat wellicht ook voor anderen bruikbaar is.
Zie: Wat je van therapie-supervisie kunt leren

31
In de therapie van getraumatiseerden is een lastig thema in hoeverre herinneringen verdrongen en later weer geactiveerd kunnen worden of dat in zo’n geval sprake is van aangeprate herinneringen. De gezondheidsraad heeft daar een rapport over geschreven.
Zie voor fragmenten daaruit: Gezondheidsraad, Omstreden herinneringen
Een interessant medisch thema is het placebo-effect. Vroeger werd gedacht dat patiënten met een placebo voor de gek werden gehouden. Tegenwoordig wordt onderkend dat door het gebruik daarvan de zelfhelende kracht van patiënten wordt geactiveerd.
Zie voor een aantal artikelen hierover: Appelo, Glas e.a., Placebo

32
Werkers in de kerk brengen altijd hun persoon mee in hun contact met anderen. Een boeiend fenomeen in een hulpverleningsrelatie is overdracht. Die kan negatief uitpakken maar evengoed positief worden ingezet. In de opleiding van therapeuten krijgt dit fenomeen standaard aandacht, maar ik twijfel of alle predikanten daar (voldoende) mee bekend zijn.
Zie daarom: Sieds de Jong, Overdracht
Nog weer andere aspecten hiervan komen aan de orde bij Kruijne en Andriessen.
Zie: Kruijne, Overdracht en narcisme  en  Andriessen, De pastor en z’n schaduw

33
Voor predikanten is het voor hun werk én hun huwelijk eveneens van belang kennis te nemen van wat Zijlstra schrijft over barrières in de communicatie, zie: Zijlstra
Voor predikanten en alle kerkelijke werkers is het belangrijk om te weten wat voor psychische mechanismen mensen, veelal onbewust, hanteren om pijn in hun leven te vermijden. Ineke van Dok-Mak geeft daarvan een verhelderend overzicht.
Zie: Afweermechanismen

34
Werkers in de kerk kunnen zich niet tot de Bijbel beperken als hun enige leidraad voor hun bezinning en handelen. Ze doen er goed aan gebruik te maken van wat andere werkers ontdekt hebben over zelfreflectie en over het intermenselijk contact.
Wie bijvoorbeeld beter zicht wil krijgen op de eigen kwaliteiten, valkuilen, allergieën en uitdagingen, kan gebruik maken van de kernkwadranten zoals Ofman die heeft ontwikkeld. Ook kun je Ofmans benadering gebruiken om meer begrip voor het functioneren van de ander te krijgen.
Zie: Kernkwaliteiten en kernkwadranten
Bruikbare hulpmiddelen voor zelfinzicht zijn ook: Kolb, Leerstijlen  en  Belbin, Teamrollen

35
Tot overeenstemming komen met lastige mensen is een moeilijke zaak, helaas ook in de kerk. Ury heeft een strategie ontwikkeld om in vijf stappen een doorbraak te forceren.
Zie: Onderhandelen naar doorbraak
Het is belangrijk je er bewust van te zijn welke stijl van leiding geven je praktiseert, want dat heeft grote gevolgen voor de cultuur binnen de gemeenschap waarin je werkt. In een artikel voor onderwijsorganisaties pleit Van Emst voor een professionele i.p.v. een ambtelijk-politieke cultuur. Ook stimulerend voor werkers in de kerk.
Zie: Professioneel of ambtelijk-politiek

36
In 2012 heeft Enny de Bruijn een lijvig proefschrift gepubliceerd over Revius: ‘Eerst de waarheid, dan de vrede’. Daarnaast heeft ze artikelen over Revius geschreven. Die heb ik van het internet geplukt en in een A5-document gezet; de inhoudsopgave staat op de laatste bladzijde.
Zie: Enny de Bruijn over Revius

37
Voor eigen gebruik heb ik op A5-formaat vier studies gedigitaliseerd over een favoriete auteur van mij, Ernst Wiechert. Alle vier geven ze aandacht aan z’n christen-zijn.
Een Nederlands overzicht van zijn werk, zie: Veefkind
Een (kritisch) Duits proefschrift over Wiechert als ‘Dichter der Krise’, zie: Pachl
Twee Duitse artikelen specifiek over Wiechert als christelijk auteur, zie: Fangmeier
Via het internet ben ik gestuit op twee Duitse studies, geschreven door Hans Martin Pleßke:
– Een korte biografie, zie: Pleßke, Wiechert. Dichter und Zeitzeuge
– Een studie over Wiecherts opstelling tegenover de nazi’s, zie: Pleßke, Wiechert im Dritten Reich

In 2011 publiceerde José Sánchez de Murillo een uitgebreide biografie over een tweede favoriete schrijver van mij, Luise Rinser, met als ondertitel: ‘Ein Leben in Widerspruchen’. Die ondertitel klopt helemaal want De Murillo moest ook beschrijven hoe naïef en zelfs enthousiast Rinser als twintiger op Hitler reageerde. Pas in de oorlogsjaren, toen ze begin dertig was, gingen haar ogen open. Voor eigen gebruik heb ik op A5-formaat biografisch materiaal gedigitaliseerd vooral over de jonge Rinser; de inhoudsopgave staat op de laatste bladzijde.
Zie: Biografisch materiaal rond Luise Rinser

38
Als vrolijke afsluiting van deze rubriek een preekparodie in het Gronings op het kinderrijmpje van Hiëronymus van Alphen over Jantje die eens pruimen zag hangen.
Zie: Mollema, Preek over de pruimeboom